Vrij snel herstel voor groot deel logistiek

Door corona zijn de logistieke stromen in 2020 behoorlijk ontregeld geraakt, maar in grote delen van de transport en logistiek is er na de lockdown ook weer vrij snel een herstel opgetreden. Per saldo zijn de omzet en de winst in het afgelopen jaar weinig veranderd. Binnen de branche zijn er aanzienlijke verschillen te zien tussen deelmarkten en bedrijven. Zo kende de binnenvaart wel een zwaar jaar, net als de eventlogistiek en de horecabevoorrading.

Dit komt naar voren uit het nieuwe SRA-rapport ‘Branches in Zicht 2021, de harde cijfers van Nederlandse ondernemingen’.

Grafiek LogistiekBrutomarge onder druk

De omzet is in de logistiek in 2020 met 0,2 procent afgenomen, versus een bescheiden groei in het mkb als geheel. Het gewone resultaat voor belastingen kwam 5,9 procent hoger uit, versus ruim +9 procent voor het mkb als geheel. Dit betekende voor de logistiek een aanzienlijke teruggang ten opzichte van 2019. De brutomarge ging eveneens sterk achteruit: -2,9 procent, in vergelijking met een lichte groei voor het mkb. 

Omzet en winst over de jaren

Gekeken naar de trend over meerdere jaren valt op dat de omzetstijgingen elk jaar lager zijn dan het mkb-gemiddelde en dat de winstpercentages fluctueren: in 2015 en 2018 noteerde de branche een bovengemiddelde winststijging, terwijl in andere jaren de winsttoename juist lager was dan het mkb-gemiddelde (zie de grafiek).

Goederenvervoer herstelt het best

Binnen de logistieke branche heeft het goederenvervoer over de weg in 2020 het sterkste herstel laten zien. De omzet nam licht toe, maar aan het eind van het jaar stond er gemiddeld genomen een behoorlijke winst op de teller. De binnenvaart bleef wat omzet betreft achter bij het gemiddelde. Ook de brutomarge van vrachtvaart nam relatief fors af. In deze deelbranche speelden naast de impact van corona ook de energietransitie (minder vraag naar kolen) en de volumedaling als gevolg van het lage water een rol. De cijfers van de binnenvaart werden anderzijds positief beïnvloed door bouwaanvoer en tankvaart.

Forse daling loonkosten

De bedrijfskosten zijn in de branche als geheel in 2020 per saldo met bijna 4 procent gedaald, versus een lichte toename een jaar eerder. De personeelskosten (een belangrijke kostenpost in de logistiek) daalden met ruim 3 procent, waar in voorgaande jaren steeds een behoorlijke stijging te zien was. Dit kan voor een deel te maken hebben met de NOW-regeling die op deze post in mindering is gebracht. Daarnaast zijn ook de loonkosten afgenomen, met 4,1 procent. Veel bedrijven hadden overuren stopgezet en de flexibele schil teruggebracht.

Lichte verbetering financiële positie

De financiële positie van bedrijven in de logistiek is iets verbeterd. Uit de analyse van SRA-BiZ blijkt dat het percentage ondernemingen dat aan de financiële verplichtingen kan voldoen (een PD-rating < 1 procent), is uitgekomen op 82. Dit betekent een kleine verbetering ten opzichte van het voorgaande jaar. De branche doet het iets minder goed dan het mkb-gemiddelde. Wel merken we op dat de verschillen binnen de branche ook op dit vlak aanzienlijk zijn.

Winst en omzet horeca keihard geraakt door de coronacrisis

De coronacrisis en de lockdownmaatregelen hebben de horeca ontzettend hard geraakt. Dit zien we terug in een ongekende krimp van de omzet- en de winstontwikkeling over 2020. Bovendien zijn de verdienmodellen in coronatijd aangetast en dit kan een herstel bemoeilijken.

Dit blijkt uit het nieuwe SRA-rapport ‘Branches in Zicht 2021, de harde cijfers van Nederlandse ondernemingen’.

Grafiek HorecaOmzetkrimp breed gedragen

De omzet is in de horeca in 2020 per saldo met 21,5 procent gekrompen, tegenover een lichte groei voor het mkb als geheel (0,6 procent). De krimp in de horeca werd breed gedragen: het aandeel van bedrijven met een lagere omzet steeg hard naar bijna 76 procent; 16 procent zag de omzet zelfs met 50 procent of meer afnemen.

Ongekende daling winst en brutomarge

De winstontwikkeling daalde met bijna 31 procent en de brutomarge kwam ruim 22 procent lager uit. In beide gevallen bleef de branche duidelijk achter bij het mkb-gemiddelde. 68 procent van de horecaondernemers zag de winst afnemen en 41,2 procent zelfs met 50 procent of meer. Deze percentages liggen ver boven die van eerdere jaren. 

Winst en omzet over de jaren

In de meerjarenvergelijking (zie de grafiek) valt op dat de omzet en de winst jaar sinds 2014 jaarlijks minder sterk stegen en sinds 2018 onder het mkb-gemiddelde doken. Het jaar 2019 was een trendbreuk, met nog maar een zeer bescheiden stijging van de omzet van 1,5% en een daling van de winst van bijna 11%. De extreme dalingen van de omzet en winst als gevolg van corona in 2020 werden dus al eerder ingezet. 

Grote verschillen binnen de branche

Binnen de horeca liepen de resultaten in 2020 sterk uiteen. De vakantieparken profiteerden van het feit dat we door de reisverboden vakantie in eigen land moesten vieren en kenden een uitstekend jaar. Hotels, cafés en restaurants belandden daarentegen diep in de rode cijfers. Horecaondernemers die voor de coronacrisis al vooral op afhalen en bezorgen gericht waren, zoals snackbars en eetkramen, hebben de schade over het algemeen relatief beperkt gehouden of zelfs een winstgroei laten zien.

Personeelskosten sterk omlaag

Aan de kostenkant viel op dat de personeelskosten sterk zijn gedaald (-19,7 procent). Dit komt deels doordat flexwerkers niet meer zijn betaald, maar ook door de aftrek van de NOW-regeling. De loonkosten zijn met bijna 11 procent afgenomen.

Kredietwaardigheid verslechterd

Het percentage horecabedrijven dat aan de financiële verplichtingen kan voldoen (een PD-rating < 1 procent), is uitgekomen op 77. Dit betekent een lichte achteruitgang ten opzichte van het voorgaande jaar. De branche blijft duidelijk achter bij het mkb-gemiddelde, dat licht verbeterde naar 83,2 procent. Wel merken we op dat de verschillen binnen de branche ook hier aanzienlijk zijn. Per saldo is de categorie bedrijven die feitelijk op omvallen staan (PD-rating >3 procent) met ruim 4 procent gegroeid.